خیلی از والدین با این چالش روبهرو هستند که هر چقدر هم تکرار کنند، انگار صدایشان به فرزندشان نمیرسد. «دورین میلر»، مربی والدگری، میگوید کودکان بعد از ساعتها توجه کردن در مدرسه و محیطهای مختلف، گاهی واقعاً خسته میشوند و کمکم بخشی از حرفهای اطرافشان را نادیده میگیرند.
خبر خوب این است که بیتوجهی کودکان همیشه به معنای لجبازی نیست. با چند تغییر کوچک در نحوه صحبت کردن، میتوان ارتباط را خیلی مؤثرتر کرد. بیایید با اولین راهکار شروع کنیم.
همه چیز را یکجا نگویید
مغز کودکان در یک لحظه ظرفیت محدودی برای پردازش اطلاعات دارد. فرض کنید میگویید: «تلویزیون را خاموش کن، بعد برو بالا، لباسهایت را عوض کن، مسواک بزن و موهایت را شانه کن.» احتمال زیادی هست که کودک فقط یکی دو مرحله اول را به خاطر بسپارد و بقیه را فراموش کند. از طرف دیگر، اگر بیش از حد کلی بگویید: «برو برای خواب آماده شو»، ممکن است کودک بعضی از کارها را اصلاً انجام ندهد.
درخواستها را مرحلهبهمرحله بگویید
بهتر است خواستهتان را به قطعههای کوچکتر تقسیم کنید. مثلاً اول بگویید: «وقتی دوستت رفت، وقتش میرسد تلویزیون را خاموش کنی و برای خواب آماده شوی.»
بعد از خاموش شدن تلویزیون، نوبت مرحله بعدی است: «عزیزم، حالا نوبت پوشیدن لباس خواب و مسواک زدن است. دوست داری تا حمام راه بروی یا با پرش بروی؟»
این روش باعث میشود کودک راحتتر دستورها را به خاطر بسپارد و حس نکند یک فهرست بلند از کارها روی سرش ریخته. سادهتر کردن درخواستها و گفتنشان مرحلهبهمرحله، در بسیاری از مواقع همکاری کودکان را بیشتر میکند و تنشهای روزمره را کم میکند.
واضح و مستقیم صحبت کنید
اگر توضیحاتتان طولانی شود، احتمال زیادی هست که کودک دیگر به حرفهایتان توجه نکند. مثلاً اگر بگویید: «عزیزم، قرار است با دوستت به پارک برویم و احتمالاً میخواهی از وسایل بازی استفاده کنی. پس قبل از بیرون رفتن باید صندلهایت را عوض کنی.» احتمال دارد کودک اصلاً متوجه درخواست اصلی شما نشود.
بهتر است پیامتان کوتاه، روشن و مستقیم باشد. مثلاً: «عزیزم، همین حالا کفشهای ورزشیات را بپوش، چون میخواهیم به پارک برویم.»
هرچه درخواست شما سادهتر و مشخصتر باشد، احتمال همکاری کودک هم بیشتر میشود.
به شیوه بیان خودتان توجه کنید
کودکان فقط با گوشهایشان به حرفها توجه نمیکنند. ارتباط چشمی و یک تماس فیزیکی ملایم میتواند توجهشان را خیلی بیشتر جلب کند. وقتی میخواهید موضوع مهمی را مطرح کنید، مقابل کودک قرار بگیرید، نگاهش کنید و با آرامش دستتان را روی شانهاش بگذارید.
این کار کمک میکند کودک تمرکز بیشتری روی حرفهای شما داشته باشد و پیام را بهتر بگیرد.
بعضی والدین یک قدم جلوتر میروند: به جای اینکه منتظر یک «باشه» سریع بمانند، از کودک میخواهند آنچه شنیده را با زبان خودش تکرار کند. این کار نشان میدهد کودک واقعاً پیام را گرفته، نه اینکه فقط بهصورت خودکار جواب داده باشد.
مثل ضبطصوت تکرار نکنید
اگر یک درخواست را بارها و بارها تکرار کنید، کودک کمکم یاد میگیرد که لازم نیست همان بار اول واکنش نشان دهد. حرفهای شما تبدیل میشود به یک صدای پسزمینه که دیگر توجهی به آن نمیکند.
به جای تکرار بیپایان، درخواستتان را واضح بیان کنید، حداکثر یک یا دو بار تکرارش کنید و بعد به پیامدی که از قبل گفتهاید پایبند بمانید.
مثلاً اگر میخواهید کودک لگوهایش را جمع کند، بگویید: «لطفاً لگوها را جمع کن و داخل جعبه آبی بگذار.» اگر این کار را نکرد، توضیح دهید که تا پایان روز نمیتواند با لگوها بازی کند. اگر باز هم همکاری نکرد، به همین پیامد پایبند بمانید.
ثبات در اجرای قوانین به کودک کمک میکند یاد بگیرد مسئولیت رفتارش را بپذیرد.
در کنار همه اینها، رفتارهای خوب را هم ببینید و تشویق کنید. وقتی کودک همان بار اول حرفتان را میشنود، جملههای سادهای مثل «ممنون که گوش دادی» یا «خیلی خوب بود که سریع همکاری کردی» میتواند انگیزهاش را برای دفعات بعد بیشتر کند.
گوش دادن را به یک بازی تبدیل کنید
کودکان در طول روز بارها از سوی والدین، معلمان و بزرگسالان دیگر دستور، توضیح یا تذکر میشنوند. طبیعی است که گاهی از این حجم خسته شوند و توجهشان کم شود.
یکی از راههای خوب برای تقویت مهارت گوش دادن، این است که آن را به یک بازی تبدیل کنید.
مثلاً هنگام پیادهروی از کودک بخواهید صداهای اطراف را بشنود و نامشان را بگوید؛ صدای پرندهها، باد لای درختان یا قدمها روی چمن. یا با هم به موسیقیهای مناسب کودکان گوش کنید و درباره مفهوم شعرها صحبت کنید. بازیهایی هم هست که در آن کودک باید با دقت گوش کند و صداها را تشخیص دهد.
این فعالیتهای ساده، مهارت تمرکز و گوش دادن فعال را بهطور طبیعی در کودک تقویت میکنند.
همان توجهی را که از او میخواهید، خودتان هم نشان دهید
خیلی از والدین فکر میکنند میشود همزمان به حرفهای کودک گوش داد و پیام فرستاد، اخبار دید یا با گوشی ور رفت. اما چیزی که کودک میبیند این است که فقط نیمی از توجه شما به اوست.
اگر ما هم وقتی کودک حرف میزند کاملاً حاضر نباشیم، نمیتوانیم از او انتظار داشته باشیم وقتی ما حرف میزنیم با دقت گوش کند.
لازم نیست هر حرف کودک به یک گفتوگوی طولانی تبدیل شود، اما در لحظات مهم بهتر است تمام توجهتان را به او بدهید: نگاهش کنید، حرفش را قطع نکنید، با واکنشهای کوتاه نشان دهید که گوش میدهید و سؤال بپرسید.
مثلاً وقتی شام درست میکنید و با فرزندتان حرف میزنید، تماشای تلویزیون یا چک کردن گوشی توجهتان را از او میگیرد.
وقتی کودکان حس کنند واقعاً شنیده میشوند، حس ارزشمندی بیشتری پیدا میکنند. و کمکم همین احترام و توجه را در گفتوگو با دیگران هم به کار میگیرند.
گوش دادن یک مهارت دوطرفه است. هرچه بیشتر به فرزندتان گوش دهید، احتمال بیشتری دارد او هم به حرفهای شما با دقت گوش کند.
بدون دیدگاه