آنچه در این مطلب میخوانید:
سر و صدای گاهوبیگاه، اضطراب جدایی و سیل بیپایان «چرا؟»ها شاید خستهکننده باشند، اما متخصصان میگویند این رفتارها اغلب نشانههایی از رشد سالم کودک و رابطهای امن با والدین هستند.
به عنوان مادری که چهار فرزند دارم، خوب میدانم رفتارهای تمامنشدنی کودکان چقدر میتواند آدم را کلافه کند. غر زدن، وابستگی بیش از حد و تغییرات ناگهانی خلقوخو بخشی از زندگی روزمره بسیاری از خانوادههاست. بارها از خودم پرسیدهام نکند جایی اشتباه کرده باشم؛ و مطمئنم تنها نیستم.
اما خبر خوب این است که بسیاری از این رفتارها در واقع نشانه این هستند که شما کارتان را درست انجام میدهید.
پس دفعه بعد که فرزندتان رفتاری به ظاهر آزاردهنده داشت و با خودتان گفتید «مشکلش چیست؟»، قبل از سرزنش کردن خودتان این را در نظر بگیرید: شاید همین رفتارها بزرگترین تأیید شیوه فرزندپروری شما باشند.
نشانههایی که میگویند در مسیر درستی هستید
در ادامه با چند رفتار آشنا میشویم که در نگاه اول مشکلساز به نظر میرسند، اما میتوانند نشانه سلامت عاطفی کودک و رابطه خوب او با والدین باشند.
با خودش حرف میزند و در دنیای خیال غرق میشود
دوست خیالی دارد؟ هنگام بازی با خودش صحبت میکند؟ برای عروسکها و اسباببازیهایش داستانهای طولانی میسازد؟
این موضوع معمولاً جای نگرانی ندارد. کودکی که هنگام بازی با خودش حرف میزند، آنقدر احساس امنیت میکند که بدون نگرانی از قضاوت دیگران، تخیلش را آزادانه به کار میگیرد.
متخصصان میگویند صحبت کردن با خود یا داشتن دوست خیالی بخشی طبیعی از رشد اجتماعی کودکان است. آنها از این طریق تعامل با دیگران، حل مسئله و بیان احساسات را تمرین میکنند. این آرامش درونی معمولاً نتیجه محیطی امن و حمایتکننده در خانه است.
مدام غر میزند
تقریباً همه والدین این دوره را تجربه کردهاند؛ غر زدنی که انگار پایانی ندارد. سفر طولانی، تکالیف سخت، غذایی که دوست ندارد یا خستگی آخر روز؛ همه میتوانند بهانهای برای غر زدن باشند.
هرچند این رفتار اعصابخردکن است، اما همیشه نشانه مشکل نیست. آلیشا سیمپسون وات، متخصص رفتار کودک، میگوید غر زدن گاهی نشانه احساس امنیت عاطفی کودک است. کودکانی که رابطهای امن با والدین دارند، وقتی خسته یا تحت فشار هستند، احساساتشان را از طریق غر زدن نشان میدهند. در واقع دنبال ارتباط و حمایت میگردند، نه اینکه بخواهند والدینشان را عصبانی کنند. میدانند کسی که به او پناه میبرند کنارشان خواهد بود.
پشت سر هم سؤال میپرسد
آیا احساس میکنید تمام روز در حال پاسخ دادن به سؤالهای بیپایان فرزندتان هستید؟ یک سؤال تمام نشده، سؤال بعدی شروع میشود؟
این وضعیت ممکن است خستهکننده باشد، اما در بیشتر مواقع نشانه کنجکاوی سالم و رابطهای مبتنی بر اعتماد است.
ویل لیور، روانشناس کودک، میگوید کودکانی که مدام سؤال میپرسند معمولاً احساس امنیت میکنند و مطمئنند که پرسیدن برایشان مجاز است. میدانند والدینشان به حرفهایشان گوش میدهند و سؤالهایشان را جدی میگیرند.
البته لازم نیست برای هر سؤال توضیح طولانی بدهید. گاهی یک جمله ساده مثل «میبینم که خیلی کنجکاوی» کافی است تا کودک احساس کند دیده و شنیده شده است.
احساسات شدیدش را فقط پیش شما بروز میدهد
تا به حال برایتان پیش آمده که فرزندتان در مدرسه یا جمع دوستان کاملاً آرام باشد، اما به محض رسیدن به خانه گریه یا قشقرق راه بیندازد؟
ممکن است فکر کنید مشکلی وجود دارد، اما متخصصان میگویند این رفتار اغلب نشانه اعتماد عمیق کودک به والدین است.
ویل لیور، روانشناس کودک، میگوید کودکان در طول روز تلاش میکنند احساساتشان را کنترل کنند. اما وقتی به محیطی میرسند که در آن احساس آرامش و پذیرش دارند، فشارهای جمعشده را آزاد میکنند. به همین دلیل بزرگترین ناراحتیها و خشمهایشان را پیش کسانی نشان میدهند که بیشتر از همه دوستشان دارند.
پس اشکها و واکنشهای شدید همیشه نشانه مشکل نیستند؛ گاهی نشان میدهند رابطهای امن و محکم بین شما و فرزندتان شکل گرفته.
همیشه به شما میچسبد
اگر فرزندتان مدام دنبالتان راه میافتد، نمیخواهد از شما دور شود یا حتی برای چند دقیقه تنهایی را دوست ندارد، احتمالاً گاهی از این موضوع خسته میشوید.
اما این رفتار معمولاً ریشه در دلبستگی سالم و احساس امنیت دارد. کودکی که در کنار والدینش آرامش دارد، طبیعی است که بخواهد زمان بیشتری با آنها بگذراند.
این وابستگی موقت نشانه ضعف یا فقدان استقلال کودک نیست؛ بلکه نشان میدهد پیوند عاطفی محکمی میان شما وجود دارد. با رشد کودک و افزایش اعتمادبهنفسش، به تدریج مستقلتر میشود.
جالب اینجاست که خیلی از والدین بعدها دلتنگ همین روزهای پر از وابستگی میشوند.
بدون ترس اشتباه شما را گوشزد میکند
گاهی کودکان با اعتماد کامل سعی میکنند اشتباه بزرگترها را اصلاح کنند. شاید این رفتار کمی آزاردهنده به نظر برسد، اما میتواند نشانه مثبتی باشد.
کودکانی که رابطهای امن با والدین دارند، احساس میکنند نظرشان ارزشمند است و شنیده میشود. از بیان دیدگاههایشان نمیترسند، چون مطمئنند به خاطر حرف زدن سرزنش یا تحقیر نخواهند شد.
وقتی فرزندتان با اطمینان نظرش را بیان میکند، در واقع مهارتی را تمرین میکند که در آینده به دردش میخورد؛ ابراز نظر، پرسیدن سؤال و دفاع محترمانه از دیدگاه خود.
چه وقت این رفتارها میتوانند نگرانکننده باشند؟
هرچند این رفتارها در بیشتر مواقع بخشی طبیعی از رشد کودک هستند، اما گاهی ممکن است نشانه چالشهای جدیتری باشند.
اگر این رفتارها به مرور شدیدتر شدند، زندگی روزمره کودک را مختل کردند یا با پرخاشگری شدید، آسیب رساندن به خود یا دیگران، تخریب وسایل یا مشکلات جدی در مدرسه و روابط اجتماعی همراه شدند، بهتر است با پزشک کودک، روانشناس یا متخصص رفتار کودک مشورت کنید.
جمعبندی
بسیاری از رفتارهایی که والدین آنها را آزاردهنده میدانند، در واقع نشانه احساس امنیت، دلبستگی سالم و اعتماد کودک به خانواده هستند.
کودکی که آزادانه سؤال میپرسد، احساساتش را بروز میدهد، به والدینش نزدیک میشود یا با اعتمادبهنفس نظرش را بیان میکند، معمولاً در محیطی رشد میکند که در آن احساس پذیرش و امنیت دارد.
پس دفعه بعد که فرزندتان با رفتارهای کلافهکنندهاش شما را خسته کرد، شاید بد نباشد از زاویه دیگری به ماجرا نگاه کنید؛ ممکن است همین رفتارها نشان دهند که در مسیر درستی قرار دارید.
بدون دیدگاه